Ұлттық зияткерлік меншік институты
Бүгін, 9 тамызда біз Халықаралық әлемнің байырғы халықтарының күнін атап өтеміз. Бұл күні Дүниежүзілік зияткерлік меншік ұйымы (ДЗМҰ) жергілікті халықтармен өзара әрекеттесуге және олардың әлеуметтік, экономикалық және мәдени әл-ауқатын қамтамасыз ету үшін зияткерлік меншікті пайдалануға көмектесуге бейілді екенін растайды.
Өткен жылы ДЗМҰ-ға мүше мемлекеттер консенсус негізінде Зияткерлік меншік, генетикалық ресурстар және олармен байланысты дәстүрлі білімдер туралы ДЗМҰ шартын қабылдады. Бұл – байырғы халықтарға қатысты ережелерді қамтитын ДЗМҰ-ның алғашқы құжаты. Дамыған және дамушы өңірлердің 44 мемлекеті осы тарихи Шартқа қол қойды, олардың екеуі оны ратификациялап үлгерді. Шарттың күшіне енуі үшін бар болғаны 13 ратификация жеткілікті.
Бұл, сондай-ақ байырғы халықтардың мүдделеріне қатысты басқа да мәселелер бойынша ДЗМҰ-ның Үкіметаралық комитетінде жалғасып жатқан талқылаулармен қатар, зияткерлік меншік экожүйесінің осы даналықтың, мұра мен білімнің сақтаушылары үшін өзектілігін қамтамасыз етуге бағытталған ДЗМҰ-ның тұрақты әрі айнымас ұстанымын айқын көрсетеді. Халықаралық келіссөздер мен пікірталастардан бөлек, ДЗМҰ байырғы халықтармен жергілікті деңгейде де тығыз жұмыс жүргізуде. Қауымдастықтық кәсіпкерлікті дамыту бағдарламасы Мексиканың Чьяпас өңірінде қолмен тоқымашылықпен айналысатын цоциль халқының өкілі Йоланда Эрнандес Гомес сияқты байырғы халық әйелдеріне зияткерлік меншікті стратегиялық әрі тиімді пайдалану арқылы өз бизнесін дамытуға көмектеседі. Бұл бастама тек Йоландаға ғана емес, сонымен қатар ол мүшесі болып табылатын кооперативтегі цоциль халқының басқа да қолөнерші әйелдеріне пайдасын тигізуде. Соңғы төрт жыл ішінде бағдарламалар, жобалар мен қолдау шаралары 400 мың жас азаматты, 300 мың әйелді және 200 мың шағын және орта кәсіпорынды қамтыды.
Биылғы Халықаралық күннің тақырыбы — «Байырғы халықтар және жасанды интеллект (ЖИ)». Бұл тақырып инновацияларға, шығармашылыққа және мәдениетке ЖИ-дің ықпалын ескерсек, ерекше маңызға ие. Осы күні технологиялар адамзаттың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін қызмет ететінін еске алып, оларды бізден бұрын өмір сүргендер мен бүгінгі таңда осы білімнің сақтаушылары болып отырған қауымдардың ұжымдық даналығын, рухын және жинақталған білімін сақтау, қорғау, ілгерілету және нығайту мақсатында ең тиімді түрде қолдану жолдарын табайық.
Белгіленген халықаралық басымдықтар аясында Qazpatent интеллектуалдық меншік саласындағы байырғы халықтар мен жергілікті қоғамдастықтардың құқықтарын қорғауға бағытталған бастамаларды дәйекті түрде қолдайды. Qazpatent дәстүрлі білім мен мәдени көріністерді қорғаудың құқықтық және институционалдық тетіктерін дамытуға ықпал етеді, сондай-ақ ұлттық тәжірибені қалыптастыру кезінде ДСҰ-ның халықаралық тәжірибесін ескереді. Қазіргі және болашақ ұрпақтардың мүддесі үшін мәдени мұраны, дәстүрлі даналықты және ұжымдық білімді сақтау және ілгерілету мақсатында заманауи технологияларды, оның ішінде жасанды интеллектіні жауапкершілікпен пайдалану мәселелеріне ерекше назар аударылуда.
